KEÇELERİN TEKNİK KULLANIM AÇIKLAMASI

1. Keçe Profilleri

Genellikle, bir keçe profilinin tasarımında malzemenin ozellikleri ile çalışma koşullarında ortaya çıkan gerilimler dikkate alınır. Bununla birlikte, keçenin tasarımı esnasında takip edilen bazı prensipler de mevcuttur.

* Ön yükleme, ilk keçeyi elde etmek icin gereken temel bir koşuldur. Bu da, keçenin profili, malzemenin boyutsal dengesi, çalışma basıncı ve kayma hızı ile belirlenir.

* Ön yüklemenin miktarı, keçe kenarının profili ile yağlama tabakasının kalınlığı arasında bir ilişki mevcuttur. Yükleme ne kadar geniş veya keçe kenarı ne kadar keskin olursa, yağlama tabakası o kadar incedir.

* Keçe uzantıları (dudakları yumuşak olursa yüksek basınçlar için uygun degildir. Daha sert bir malzeme keçelerin dudakları yüksek basınçlarında daha iyi iş görmesine imkan verir.

* Sert bir malzemeden yapılan keçelerin elastikiyeti düşük olmayıp keçe bölgesinde yağlama koşulları meydana getirirler, bu durumda oluşan yağlama koşulları yumuşak keçelerle elde edilen koşullardan daha istikrarlıdır, düşük basınçlarda bu keçenin performansı ön yüklemenin miktarına bağlıdır.

* Keçe konulan yüzeydeki kayma hızı arttıkça, sızıntıda herhangi bir artıştan kaçınmak için, o alanda basınç daha yüksek olmalıdır.

* Şayet keçe yuvası daha yakın toleranslarda işlenirse, ön yükleme veya elastikiyet azaltılabilir. Büyük bazı açıklıkların keçelenmesi gerekiyorsa veya geometrik toleranslar çok geniş ise bu durum bazı sorunlara yol açabilir.

2. Hidrolik Keçeler

Önceden dudak keçeleri genellikle derinden yapılan u-ring veya kıvrık salmastra şeklindeydi. Sentetik elastomerler icat edilip kalıplı sekiller uretilmeye başlandıktan sonra birçok kece tasarımları piyasaya çıktı ve özel sorunlara yönelik olarak özel keçeler üretilebilir hale geldi. İstenen performansa bağlı olarak, piyasada iki tip keçe mevcuttur:

a) Piston veya rotlarda kullanılan simetrik keçeler,

b) Ya piston yada rotta kullanılan asimetrik keçeler,

Piston ve rot keçelerinin profillerinin farklı olması, zira bunlardan istenen performans da farklıdır.

a) Rot keçeleri harici sızıntıları önlemelidir ve bunu sağlarken hizrnet ömürleri kısa olur, ancak diğer yandan keçenin degiştirilmesi de kolaydır.

b) Piston keçelerinde daha kalın bir yağlama tabakası bulunur, sonuçta ortaya daha dinamik bir sızıntı çıkar, ancak bu dahili bir sızıntıdır ve makinenin performansını etkilediği pek görülmez. Bu hizmet ömrünü arttırır, ki bu da önemli bir faktördür, zira bu keçelerin değiştirilmesi daha pahalıya mal olur.

3. Keçe Seçimi

Bir rot veya piston için kullanılacak en uygun keçenin seçimi tasarım mühendisi açısından kolay değildir, çünkü etkenlerden pek çoğu, çoğu zaman gözden kaçırılır. Yapılacak seçimin kriteri genellikle keçenin sahip olması gereken koşullara dayanır.

KEÇE:

* Gereken peklik derecesine sahip olmalıdır.

* Silindir iç çapında meydana gelecek değisiklikleri telafi edecek boyutsal istikrara ve yeteri elastikiyete sahip bir malzemeden yapılmalıdır.

* Çekme gerilmelerine, hatta yüksek basınçta oluşacak büyük bir açıklığa, dayanıklı olmalıdır.

* Tüm çalışma sıcaklığı değişikliklerinde araçlarla iyi bir durum içinde olmalıdır.

* İyi bir kayma özelliğine (düşük sürtünme), yüksek aşınma dayanımına sahip olmalı ve takılması çıkarılması kolay olmalıdır.

* Malzeme aşınmamalı ve partiküllerin sistemin içine girmesine izin verilmemelidir. Bunlara ilave olarak yaptığımız analizleri etkileyen başka çalışma koşulları da vardır:

- Sistem basıncı: Keçe yüksek basınçta çalışabilmeli ve alçak basınçta yinede pekliğini muhafaza etmelidir.
- Çalışma esnasında oluşan basınç değişikliklerinin getirdiği gerilim
- İçeride veya dışarıda, hidrolik ekipmanın bulunduğu yer
- Çalışma sıcaklığı değişim aralığı
- Takma koşulları
- Strok uzunluğu ve frekansı
- Hareket hızı
- Beklenen sürtünme, hesaplanan yapışma silip davranışı
- Çalışma durgunluk dönemleri
- Malzeme ve metal elamanları düzgünlüğü
- Keçe Malzemesinin tipi ve özellikleri
- Araç özellikleri ve malzeme ile uyumu

Bu koşullar keçenin servis ömrü, sızdırma yapması, sürtünmesi, aşınması konusundaki performansı etkiler.
Bu koşullar önemli olup, en uygun keçe şekil ve malzemesinin seçiminde etkili olur.

4. Keçelerin Takılması

Keçeden uyumlu performans elde etmek için keçe yerine doğru bir şekilde yerleştirilmelidir, yoksa keçeye kendisinden beklene fonksiyon yerine getirmeyecek veya servis ömrü kısa olacaktır.
Bu hususta sorunlarla karşılaşmamak için aşağıdaki kurallara riayet edilmesi gerekmektedir.

5. Gerilme Mukavemeti ve Nihai Uzama

N/mm2 (DIN 53504) olarak ifade edilen gerilme mukavemeti numunede gözlenen çekme gücünün (halkalar veya ağırlık gülleleri) kesit lanna olan orantısı olarak hesaplanır.
Nihai uzama (kırılmadaki uzama) numunenin kırılma olduğu andaki uzamasıdır. Buda çekilmeyen numunenin bir oranı olarak ifade edilir. Genelde kullanılan keçe elastomerleri için gerilme mukavemeti 7 ila 60 N/mm arasında değişir ve nihai uzamada % 100 ila % 800 arasında değişir. Bir çok müşteri için bu özellikler önemli değildir. Zira takılan bir keçeden beklenen gerilme uzama değerleri elastomerin gerçekte sahip olduğu gerilme mukavemetindeki ufak tefek yetersizlikler diğer özelliklerin istenilen nitelikler ve toleranslar (baskı bakımı, sertlik v.b) çerçevesinde olduğu sürece keçenin fonksiyonel performansı üzerinde pek etkili değildir. Bununla birlikte asgari bir gerilme mukavemetini isteyen müşterilerde vardır. Bir kez daha şurası vurgulanmalıdır ki test sonuçları uygulanan ölçüm standardına bağlıdır. DIN 53504'ten elde edilen değerler doğal olarak Amerikan standardı ASTM D 412'den elde edilen değerlerden daha büyüktür. Bunun nedeni test numunesi geometrisinin önemli ölçüde değişiklik göstermesidir. Aynı zamanda ASTM test hızı çok daha yüksektir. 500 mm/dk'ya karşılık DIN metodunda 200 mm/dk.'dır.

6.Yırtılma Mukavemeti

Yırtılma mukavemeti, içinde belirlenen bir uzunlığun çentiklerinin açıldığı bir numunenin dayanımıdır, yırtılma yönüne dikey olarak uygulanan bir kuvvete karşı gelir.
Yırtınma mukavemeti (N/mm) belirli bir kalınlıktaki bir numuneyi yırtmak için gereken bir kuvvettir.Test DIN 533515 (trouser) ve DIN 53507 (dikgen) olarak standardize edilmiştir.
Özel uygulamalar haricinde, yırtılma mukavemeti genellikle bir çok müşteri için önemli değildir. Bundan daha büyük sorun teşkil eden faktör, düşük yırtılma mukavemetinin kalıp açılırken keçenin yırtılmasına neden olabilmesidir.

Aşınma mukavemeti, bir test numunesinin mekanik yüzey aşınmalarına karşı sahip olduğu dayanımdır. DIN 53516 testi (Aşınmayı belirleyen test) sırasında aşınma dayanımı ölçülmez, daha ziyade belirli bir aşınma şartına maruz kalan bir test numunesi üzerinden kaldırılan yuzey malzemesi ölçülür bu da hacimde ( ve ağırlıkta) azalma olarak kendini gösterir.
Bir keçenin performansını belirlemek için yapılan bir testin sonuçlarının uygulanabilirliği sınırlıdır zira testin aşınma mekanizmasi (zımpara kağıdı) temel olarak bir keçe için farklıdır. DIN 53516 aşinma testinde kötü sonuçlar veren bir karışımın aşınması şüpheli veya tersi şeklinde kategorize edilmesi dogru degildir.

• Keçeler kılavuz halkalar değildir. Hareketli parçaları yönlendirmek veya yan yükleri desteklemek için uygun malzemeden yapılan yatak halkaları kullanın.

• Keçe malzemeleri, rot yada pistona yüklenen yan yüklerden zarar görürler, bu nedenle hareketli parçaların dengeli tutulabilmesi ve keçenin korunması için daha sıkı bir malzeme kullanılması gereklidir. Azami korunmanın sağlanması için keçenin yatak halkasına mümkün olduğunca yakın bir şekilde yerleştirilmesi tavsiye edilir.

• Keçe takıldığında, sızdırmaz kenarlan hasar görmekten korunmalıdır. Keçe yuvasında mevcut olabilecek tüm keskin kenarlar alınmalı ve rot ve borunun kenarında bir oluk oluşturmalıdır. Bu olugun açısı merkezi hatta 15 C° ile 20 C° derece arasında olmalı ve keçe takıldığında oluğun giriş uzunluğunun en azından yarısı kadar olmalıdır.

• Buyuk boyda radyal kısım keçelerin kapalı yivleri monte edilmesi durumunda, keçenin 100 C° yağ içinde önceden ısıtılması ve daha elastik olması montajda büyük kolaylık sağlar.

• Ekipmanı, keçeye basınç geldiğinde bir kanaldan veya oluktan geçmesini önleyecek şekilde dizayn edin.

• Çekme açıklığının keçeye zarar vermemesi için hareketili parçalar arasındaki açıklık mümkün olduğunca az tutulmalıdır. Bazi tasarımlarda büyük açıklıkların giderilmesini sağlayan-ekstrusyon (karşı çekme) halkaları piyasada mevcuttur.

• Keçeye temas eden yuva yüzeylerinde keskin kenarlar veya sivri kabartılar bulunmamalıdır. Bu yüzeyler pürüzsüz bir yüzey elde edecek şekilde işlenmelidir.

• Silindire giden kirli bir rot yüzeyi sistemin kirlenmesinin ana nedenidir, bu nedenle bu tür pisliklerin herhangi hasara yol açmaması ve pislikleri temizlemek için uygun temizleme halkası takılmalıdır.

• Sistemden havayı atmak için gereken tedbir alınmalıdır. Özellikle devreyi doldururken veya havalandırırken azami dikkat gösterilmelidir.

• Yapacağınız uygulama için bir keçe veya malzeme seçerken keçe üreticisinin tavsiyelerine uyun.

• Tavsiye edilen yuva özelliklerine kanal ölçülerine yüzey düzgünlügü v.b. riayet edin.

• Kanal ölçülerine riayet edilmesi son derece önemli bir husustur. Aksi taktirde keçe çok yetersiz ön yüklemeye maruz kalacak ve nefes alamayacaktır.

• Keçenin doğru pozisyonda yerleştirilmesine dikkat edin. Bu husus özellikle kompakt tek yönlü keçelerde yani basınç yüzeyinin hangisi olduğu pek belli olmayan durumlarda çok daha büyük önem arz eder.

• Emniyetli bir şekilde takılmayan piston parçaları özellikle keçelerin pistonun bir parçası olduğu durumda keçenin hasar görmesine neden olabilir.

• Keçeleri takmak için doğru aletler kullanın aksi taktirde keçeler hasar görebilir. Silindir takılmış olduğundan bu durum dışarıdan fark edilmeyebilir.

• Keçelerin ekipmanın verimli bir şekilde çalışmasını kontrol eden parçalar oldugunu ve dikkatli bir şekilde ele alınmaları gerektiğini unutmayın.

Keçelerle ilgili sorununuz olursa veya herhanqi bir soruya cevap aranıyorsa lütfen bizi arayiniz.